Free Porn
1xbet وان ایکس بت 1xbet وان ایکس بت 1xbet وان ایکس بت 1xbet وان ایکس بت 1xbet وان ایکس بت 1xbet وان ایکس بت 1xbet وان ایکس بت 1xbet وان ایکس بت 1xbet 1xbet

कर तिर्दैनन् कलाकार ?

आजभन्दा दुई वर्षअघि एक टेलिभिजन अन्तर्वार्तामा अहिलेकी चर्चित गायिका रचना रिमालले त्यहाँ सोधिएको एक प्रश्नमा भनिन्, ‘कसलाई तिर्ने कर ? सरकारलाई कर तिर्नुपर्छ भन्ने थाहा छैन । बाइकहरूको पो तिर्ने होइन कर ? मलाई तिर्नुस् भनेर कसैले भन्नुभएको छैन । यदि कसैले भन्छ भने तिर्छु ।’

हामीले यसपाली रचनालाई सोही प्रश्न दोहो¥ययौं । उनको जवाफ यस्तो थियो, ‘अहिलेसम्म कर बुझाएकी छैन । व्यक्तिगत पाननम्बर लिएकी छु । अब छिट्टै बुझाउँछु ।’ रचनाका अनुसार मेला, महोत्सवमा आयोजकले केही प्रतिशत काटेर मात्रै पारिश्रमिक दिने गर्छन् । तर, उनले गीतमा आवाज भरेबापतको पारिश्रमिकबाट कर अहिलेसम्म नबुझाएको स्वीकारिन् । पहिला थाहा थिएन कर बुझाउनुपर्छ भन्ने, तर अब त थाहा पाएकी छु, छिट्टै तिर्छु, रचनाले भनिन् । एक हजार गीतमा आवाज दिइसकेकी अहिलेकी सबैभन्दा चलेकी, सबैभन्दा धेरै मनपराएकी गायिका रिमालले छोटो समयमा नाम, दाम र स्टारडम कमाएकी छिन्, संसारका दर्जनौं देश पुगेर स्टेज तताएकी छिन् ।

रचना मात्रै होइन फिल्म, गीत-संगीत, म्युजिक भिडियो लगायत नेपाली कला क्षेत्रमा आवद्ध सेलिब्रेटीहरू करको दायरामा आउनुपर्छ भन्ने त थाहा छ । तर, कर तिर्न तयार छैनन् ।

अभिनेता पुष्पा खड्का आफूले फिल्मबाट पाएको आम्दानी मार्फत करबुझाए पनि म्युजिक भिडियोहरूको पारिश्रमिकबाट कर नबुझाएको स्वीकारे । उनी भन्छन्, ‘व्यक्तिगत पान नम्बर लिएको छु । फिल्मबाट पाएको पारिश्रमिकबाट कति बुझाएँ हिसाब गरेको छैन, म्युजिक भिडियोको कमाइबाट करबुझाएको छैन ।’

गायक तथा कलाकार प्रकाश सपुत अहिलेका सबैभन्दा चल्तापूर्जा सेलिब्रेटी हुन् । देश भित्र–बाहिर हुने स्टेज कार्यक्रममा पहिलो नम्बरका आकर्षक बनेर पुग्छन् उनी । राम्रै पारिश्रमिक पनि बुझ्छन् । तर, उनले अहिलेसम्म कति करसरकारलाई बुझाएको छु भन्ने हिसाब राखेका छैनन् । उनी बाहिर हल्ला अनुसार आफ्नो आम्दानी नरहेको बताउँछन् ।

सपूत भन्छन्, ‘अहिले नियमित आम्दानी भनेको युट्युब सामाग्रीबाट हुने हो । त्यसमा अहिले चाहिँ सरकारले ५ प्रतिशत करलगाएकाले रेगुलर त्यहाँबाट काटिरहेको छ । त्यसबाहेक म्युजिक भिडियो, इभेन्ट, विज्ञापनहरूबाट करसहित लिने कि करबाहेकको लिने भनेर एग्रिमेन्ट हुन्छ, खासमा त्यस्तो धेरै ट्याक्सेबल इनकम रेगुलर त छैन ।’

आफूले लिने पारिश्रमिक कसरी लिनुहुन्छ ? भन्ने प्रश्नमा उनी थप्छन्- अलि पहिला इभेन्टहरूमा जाँदा खाममा राखेर पैसा दिने चलन हुन्थ्यो । अहिले बैंकिङ मार्फत जाने चलन सुरु भएको छ । उहाँहरूले कसरी कर तिरिदिनुहुन्छ, मिलाउनु हुन्छ थाहा छैन । हामी त अफिसियल मात्रै होइन, व्यक्तिगत रूपमा पनि काम गरेका हुन्छौं । यी सबैबाट अहिले ट्याक्सको प्राक्टिस भइरहेको छ । तर, करकति बुझाएँ भन्ने हिसाब छैन । हामीले काम गरेअनुसार सम्झौता अथवा भुक्तानि लिँदा लिंदा सरकारलाई कर जाने तरिकाले कामहरू भइरहेको छ । करको अभ्यास अर्गनाइजेशन, संस्थाहरूले पनि गर्नुपर्छ ।

उनले भने, ‘राज्यले कर लिएपछि कलाकारप्रतिको दायित्व पनि उसले पुरा गर्नुपर्छ ।’

गायिका अस्मिता अधिकारीले अहिलेसम्म लगभग १५०० भन्दा धेरै गीतमा आवाज दिइसकेकी छन् । प्रति गीत कम्तीमा १५ हजारदेखि ३० हजारसम्म उनको पारिश्रमिक छ । त्यस्तै ७० हजारदेखि १ लाखसम्म पारिश्रमिक लिएर उनी मेला, महोत्सवमा पुग्छिन् । तर, उनीसँग प्रत्यक्ष रूपमा आयकर बुझाएको हिसाब छैन । त्यस्तो धेरै आम्दानी त कमाएको छैन, आफूलाई पुग्ने मात्रै छ । उनले भनिन्, ‘निरन्तरता दिएकी छु । गीत–संगीत मार्फत मलाई पुग्ने मात्रै कमाइ भइरहेको छ ।’ अस्मिताले पान नम्बर लिए पनि आयकर यतिउति बुझाएँ भन्ने यकिन नरहेको प्रतिक्रिया दिइन् । ‘कति वटा कामहरू पान नम्बर बुझाएर हुन्छन्, कतिपय यत्तिकै हुन्छन् । त्यो भएर यति भन्ने छैन’, उनले भनिन् ।

२५०० भन्दा धेरै गीतमा आवाज भरेका लोकप्रिय गायक प्रताप दास राम्रै आम्दानी गर्ने सेलिब्रेटीको सूचीमा पर्छन् । नेपालदेखि विदेशका दर्जनौं देशमा आयोजित मेला महोत्सवमा पुग्छन् । तर, उनलाई आयकर नियमित बुझाएको भन्ने यकिन डाटा छैन । च्यारिटी शोहरू गरिरहेका हुन्छौं, सरकारी म्युजिकहरू आयो भने त्यसमा सहयोग गरिरहेका हुन्छौं । अनि पान नम्बरबाट जाने ट्याक्समा प्रति गीत मार्फत पाएको पारिश्रमिकबाट जाने प्रणाली चाहिँ छैन, उनले भने, ‘यति सरकारलाई बुझाएँ भन्ने तथ्यांक चाहिँ छैन । तर, ठूला शोहरू हुँदा डाइरेक्ट काटेर पारिश्रमिक आउँछ । एउटा नागरिकको हैसियतमा हरेक ट्याक्सहरू सरकारलाई बुझाइरहेको छु ।’

गायक दासले कलाकार अशक्त र असहाय हुँदा सबैसँग गुहार्नुपर्ने स्थिति रहेको भन्दै नेपाली कलाकारको आर्थिक हैसियत खासै राम्रो नरहेको संकेत गर्छन् । उनी भन्छन्, ‘यदि सरकारी क्षेत्रबाट सेलिब्रेटीहरूका यस्ता गुनासा सुनिदिए उनीहरूको जीवन सहज हुन्थ्यो ।’ एउटा गायकको गीत कहाँ कति पटक बजेको छ त्यसको पारिश्रमिक जिन्दगीभरि पायो भने विदेश पलायन हुनुपर्दैनथ्यो, सबैसँग गुहार माग्नुपर्ने थिएन । बाहिरी देशका कलाकार जस्तै सम्मानित जीवन बाँच्ने वातावरण बन्थ्यो कि !

अभिनेत्री स्वस्तिमा खड्काले ठ्याक्कै यति जति कर बुझाउँछु भन्ने आधिकारिक हिसाब बोकेर नहिंडेको बताइन् । खासमा हामीहरूले जति कमाउँछौं, त्यस अनुसार कर त बुझाएका छैनौं । बैंकमार्फत बैंकमा कारोबार नभएपछि कहीं पनि कर तिर्न गाह्रो हुन्छ नि ! उनले भनिन्, ‘तर, मेरो कुरा भन्नुपर्दा फिल्मबाट पाएको पारिश्रमिकको करमेकर्सहरूले नै तिरिदिनुहुन्छ । सानोतिनो कामहरूबाट तिर्न मिलिरहेको छैन ।’ वार्षिक कारोबार हेर्दा यति कमाइ हुन्छ भनेर भन्न नसक्ने अवस्था रहेको उनी बताउँछिन् । करत तिर्नुपर्छ नै, कुनै इभेन्टमा गएँ भने कसरी तिर्नु ? उनी भन्छिन्, ‘करनतिर्ने भन्ने त हुँदैन ।

मैले एक वर्षमा जति काम गर्छु त्यसको १५ प्रतिशत करतिर्छु भनेर त हुँदैन । किनभने, सानोतिनो कामहरू भइरहेको हुन्छ । करतिर्ने प्रोसेस पनि त छैन नि, कहाँ गएर तिर्ने, कसलाई कुन हिसाबले दिने ? जहाँसुकै बैंकिङ कारोबार छैन । उनी भन्छिन्, ‘विदेशमा करछली हुँदैन । प्रोसेस गतिलो छ । क्यास टु क्यास काम हुँदैन । हाम्रो त प्रणाली हुनुप¥यो नि !’

चर्चित गायक बद्री पंगेनी नेपाली सेलिब्रेटीलाई करको दायरामा ल्याउन राज्यले छुट्टै किसिमको नियम बनाउनुपर्ने बताउँछन् । नेपाली गायकहरूको मुख्य आम्दानी भनेको स्टेज हो । ‘युट्युबको करत काटिएर आउँछ’ उनी भन्छन्, ‘विदेशमा कार्यक्रम गरेर फर्किने इमानदार कलाकारले त यति ल्याएँ भन्ला । तर, सबैले भन्छन् भन्ने हुन्न । कतिपयले पैसा पाएन भन्ला । ३ लाख कमाएर ५ हजार पाएँ भने पनि भयो । सरकारले विदेशमा हुने शोमा जानुअघि कसरी, कतिमा र कुन-कुन कार्यक्रमका लागि जाँदैछ फिक्स गरेर पठाउने नियम बनायो भने हिसाबकिताब निस्किएला । नत्र गाह्रो छ ।’

पान नम्बर दिएर पनि कतिपय आयोजकले करनबुझाएको पंगेनीको गुनासो छ । धेरैजसो ठाउँमा क्यास टु क्यास हुँदा हिसाबकिताब बिग्रने गरेको उनी बताउँछन् । उनले भने, ‘राजस्व छली गर्ने कलाकारलाई राज्यले प्रक्रिया पु¥याएर नियममा ल्याउनु प¥यो । क्यास टु क्यास गर्न नदिने, बैंकिङ कारोबार अनिवार्य गराउने र राज्य बलियो भयो भने कलाकार यो दायरामा आउँछन् ।’

पंगेनीले पान नम्बर लिएर राखेको र ठ्याक्कै कति कर बुझाएँ भन्ने हेरेर मात्रै बताउन सकिने बताए । ‘कहिलेकाहीं आम्दानी र खर्च बराबर भइरहेको हुन्छ’ उनी भन्छन्, ‘सधैं कार्यक्रम हुँदैन, कहिलेकाहीं सहयोग स्वरुप गरिन्छ । तर, सबै करको दायरामा अनिवार्य आउनुपर्छ । सरकारले कलाकारलाई छुट्टै मापदण्ड बनाउनुपर्छ । नेपालमा कर्मचारी बाहेक कसैले पनि नियम अनुसार करतिरेको छ जस्तो मलाई लाग्दैन ।’

निर्माता तथा अभिनेता दीपकराज गिरीले यो विषयलाई गम्भीर रूपमा लिनुपर्ने बताए । ‘मलाई पनि कतिले भन्छन्, कर तिर्नुहुन्छ ?’ उनी भन्छन्, ‘हामी फिल्म निर्माण गर्नेहरूले फिल्मको व्यापार, खर्च, आम्दानी मार्फत भएको बचत र शेयर सदस्यहरूलाई बाँडेपछि आएको पैसाबाट करतिरेको हुन्छौं । तर, कलाकारहरूले के कसरी तिरिरहेका छन् खासै जानकारी भएन ।’ हामीहरूलाई कम्पनीको आम्दानी मार्फत करत अडिटरले तिराइहाल्छ ।

उनी भन्छन्- कतिपय नायकले ४०-५० लाख कमाउँछ भनिन्छ । सामाजिक सञ्जालमा ५० लाख भनिन्छ, निर्माताले कतिमा कागज गरेको छ भन्नेमा आधारित हुन्छ । खासमा त्यतिमा साइन गरिएको हुन्न, वास्तविक अर्कै हुन्छ । आफ्नो हल्ला र ब्राण्डको लागि महँगो रकममा साइन गरेको बताउनेहरूले यति करबुझाएँ भनेर किन भन्न सक्दैन ? तर, आम कलाकारहरूबाट ट्याक्समा भइरहेको छलीलाई उनले स्वीकारे ।

‘हामीलाई कतिपयले १५ करोड, १८ करोड कमाउँछ भन्छन् । तर, शेयर सदस्य धेरै हुन्छन्, आम्दानी मार्फत बाँड्दा १ करोड हाराहारी पनि आउँदैन, त्यसबाट सबै खर्च कटाएर कर बुझाइरहेका छौं’ उनी भन्छन्, ‘बाहिरबाट हेर्ने र भित्री अवस्था फरक छ ।’ तर, राज्यले नियम कडाइ नगर्दासम्म ट्याक्सको दायरामा कोही नआउने उनको भनाइ छ ।

कति कमाएकाले कति तिर्नुपर्छ कर ?

एकल व्यक्तिको हकमा वार्षिक ५ लाखसम्म कमाउनेले आम्दानीको १ प्रतिशत कर बुझाउनुपर्छ । ५ देखि ७ लाखसम्म कमाउनेले १० प्रतिशत, ७ देखि १० लाखसम्म कमाउनेले २० प्रतिशत, १० देखि २० लाखसम्म कमाउनेले ३० प्रतिशत, २० देखि ५० लाखसम्म कमाउनेले ३६ प्रतिशत र त्योभन्दा माथि कमाउनेले ३९ प्रतिशत कर बुझाउनुपर्छ ।

त्यस्तै दम्पतीको हकमा ६ लाखसम्म कमाउनेले १ प्रतिशत, ६ लाखदेखि ८ लाखसम्म कमाउनेले १० प्रतिशत, ८ देखि ११ लाख कमाउनेले २० प्रतिशत, ११ देखि २० लाखसम्म कमाउनेले ३० प्रतिशत, २० देखि ५० लाखसम्म कमाउनेले ३६ प्रतिशत र ५० लाखभन्दा बढी कमाउनेले ३९ प्रतिशत कर बुझाउनुपर्छ ।

राजस्व कार्यालयलाई छैन मतलब !

मुलुकको वित्त नीतिको प्रमुख उपकरण कर-राजस्व अन्तर्गत आन्तरिक राजस्व परिचालनलाई महत्वपूर्ण मानिंदै आएको छ । आन्तरिक राजस्व संकलनमा सरकारले सधैं कडाइ गर्ने बताए पनि कलाकारहरूको विषयमा भने कहिल्यै कडाइ गर्न सकेको छैन । कलाकारहरूले नेपाल भित्र र बाहिरबाट वार्षिक करोडौं आम्दानी गर्दै आएका छन् ।

यो कलाकारले यति लाख पारिश्रमिक बुझ्यो, यो कलाकारको यति माग ग¥यो जस्ता समाचार दैनिक रूपमा मिडियामा सार्वजनिक भए पनि ती कलाकारले आय कर बुझाउँछन् कि बुझाउँदैनन् भन्ने खबर खासै आउने गरेको छैन । कार्यालय समेत यस विषयमा निकै उदार हुने गरेको छ ।

सामान्य म्युजिक भिडियो खेल्ने कलाकारले समेत दिनको १० हजारसम्म कमाइ गरेका छन् । महिनामा कम्तीमा दुई लाखसम्म कमाएका मोडलहरू धेरै छन् । नियमित लाखौं आम्दानी गर्ने नेपालमा दर्जनौं कलाकार भए पनि उनीहरूले कर बुझाउँछन् या बुझाउँदैनन् भन्ने विषयमा कार्यालयले अध्ययन गरेको छैन ।

‘कसैले ठगी गरेको छ भने तुरुन्तै कारबाही हुन्छ’

अर्जुनप्रसाद भट्टराई, उपमहानिर्देशक

आन्तरिक राजस्व विभाग, लाजिम्पाट काठमाडौं

कहाँ चोरी भएको छ, कसले ठगी गरेको छ, त्यो सूचना प्राप्त भयो भने तुरुन्त अध्ययन–अनुसन्धान गर्ने र कारबाही गरिन्छ । हामीसँग सिस्टम छ, सिस्टमबाट कोही पनि बाहिर गयो भने कारबाही हुन्छ । नियमित रूपमा कर छलीबारे हामीले यो क्षेत्रमा मात्रै होइन जहाँ पनि अनुसन्धान गरिरहेका हुन्छौं । हाम्रो विधि यही हो नै ।

कतैबाट छल्ने काम भयो भने अनुसन्धानको दायरामा ल्याइन्छ । हामीले यो गरिरहेका हुन्छौं, भइरहेको पनि छ । कतैबाट सूचना प्राप्त भयो भने हामीलाई प्राप्त होस्, त्यो जानकारी भयो भने समात्न सहज हुन्छ ।

कर तिर्नुपर्छ भन्ने सबैलाई थाहा छ, कतिपय हकमा यसबारे जनचेतना फैलाउने, म्यासेज पठाउनुपर्ने विषयमा केही कमी-कमजोरी होलान्, तर सबैलाई जानकारी त छ जस्तो लाग्छ । हामीले अध्ययन, अनुसन्धान गर्ने नियमित काम हो । कहीं कतैबाट कर छली भयो भने र त्यो अध्ययनबाट सत्य हो भन्ने लाग्यो भने यो विवरण हेर भनेर जहाँसुकै सम्बन्धित निकायमा पठाएर कारबाही प्रक्रिया सुरु हुन्छ ।

यो खबर पढेर तपाईलाई कस्तो महसुस भयो ?
  • खुसी (0%)
  • दुःखी (0%)
  • अचम्मित (0%)
  • हाँस्यास्पद (0%)
  • आक्रोशित (0%)
टिप्पणी

लोकप्रिय

सामाजिक संजाल

भर्खरै

छुटाउनुभयो कि ?